Kiedy możemy spodziewać się dyrektywy AIFMD 3.0?

Czy to możliwe, że w większości państw unijnych nie zakończono jeszcze procesu implementacji dyrektywy AIFMD II, a Komisja Europejska przedstawia już projekt kolejnych zmian przepisów wspomnianego aktu prawnego? Choć dla wielu odpowiedź może być zaskakująca, to tak, jak najbardziej.

Raptem kilka dni temu na naszym blogu opublikowaliśmy artykuł, w którym przybliżyliśmy Państwu wprowadzone przez unijnego prawodawcę nowe rozwiązanie w postaci możliwości dopuszczenia na zasadzie tzw. „opcji” depozytariusza z innego państwa UE w ramach implementacji dyrektywy AIMFD II, a już 4 grudnia 2025 r. Komisja Europejska opublikowała projekt w sprawie zmiany Dyrektywy 2009/65/WE, 2011/61/UE i 2014/65/UE w odniesieniu do dalszego rozwoju integracji rynków kapitałowych i nadzoru w Unii Europejskiej (dalej: „Projekt Dyrektywy”). Projekt Dyrektywy stanowi część nowego pakietu regulacyjnego KE „Market Integration Package”, mającego na celu pełną integrację rynków finansowych w UE, poprzez stworzenie bardziej zintegrowanego, wydajnego i konkurencyjnego systemu finansowego na poziomie unijnym[1].

Najważniejsze założenia Projektu Dyrektywy obejmują:

usunięcie istniejących przeszkód w transgranicznej działalności zarządzających funduszami;
eliminacje uprawnień dyskrecjonalnych, mogących prowadzić do rozbieżności regulacyjnych i nadzorczych między państwami członkowskimi w zakresie wymogów mających zastosowanie do działalności zarządzających funduszami;
wprowadzenie tzw. jednolitego paszportu europejskiego na świadczenie usług depozytariusza;
wzmocnienie uprawnień ESMA celem promowania wspólnej kultury nadzoru zapewniającej integralność rynku i lepszą koordynację współpracy pomiędzy właściwymi organami krajowymi.

W omawianym kontekście, interesująca nas zmiana polegać ma na wprowadzeniu jednolitego dla wszystkich państw członkowskich UE paszportu europejskiego na świadczenie usług depozytariusza. Dla przypomnienia, na mocy wspomnianej już Dyrektywy AIFMD II prawodawca nie wprowadza pełnego paszportu depozytariusza pozwalającego zarządzającym alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (dalej: „AFI”) na nieograniczoną dowolność w zakresie jego wyboru, koniecznym jest spełnienie przesłanek określonych w Dyrektywie AIFMD II, które warunkują możliwość skorzystania z opcji dopuszczenia zagranicznego depozytariusza.

Projekt Dyrektywy idzie zatem w tym kierunku o krok dalej, przewidując obligatoryjny paszport na świadczenie usług depozytariusza oraz odbierając tym samym państwom członkowskim swobodę w zakresie dopuszczenia zagranicznego depozytariusza na rodzimy rynek. Paszport na świadczenie tych usług umożliwiać będzie wszystkim AFI i przedsiębiorstwom zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (zwanym: „UCITS”) mającym siedzibę w jurysdykcji unijnej wyznaczenie depozytariusza mającego siedzibę w innym dowolnym państwie UE, a w konsekwencji świadczenie usług transgranicznych przez depozytariuszy. Warto wskazać, że podmiotami uprawnionymi do skorzystania ze wskazanego paszportu będą jedynie instytucje kredytowe, o których mowa w dyrektywie 2013/36/UE lub firmy inwestycyjne, o których mowa w dyrektywie 2014/65/UE, a więc podmioty podlegające nadzorowi i wymogom ostrożnościowym.

Na podstawie opublikowanego „Market Integration Package” wywieść można, że Komisja Europejska uznała, że dotychczasowa integracja rynku finansowego w Unii Europejskiej postępuje zbyt wolno, a opcję dopuszczenia depozytariusza z innego państwa UE przewidzianą w Dyrektywie AIMFD II należy zastąpić pełnym paszportem depozytariusza (co ciekawe, wprowadzenie pełnego paszportu depozytariusza było przedmiotem rozważań podczas prac nad Dyrektywą AIMFD II, jednak ostatecznie unijny ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie wskazanej powyżej „opcji”). Należy podkreślić, że już dziś znaczna część krajów unijnych, wdrażając Dyrektywę AIFMD II, uznała pośrednio, że paszport w zakresie usług depozytariusza w ich przypadku nie jest potrzebny. Szczególnie dotyczy to państw o wysoko rozwiniętym krajowym rynku usług depozytariusza, takich jak Luksemburg czy Irlandia. Widzimy wobec powyższego, że obecnie państwa członkowskie UE w ramach przyznanej opcji, biorąc pod uwagę uwarunkowania krajowego rynku i treść Dyrektywy AIFMD II, mogą dokonać wyboru w zakresie tego, czy paszport jest im potrzebny czy też nie. Już niedługo nie będą miały jednak na tym obszarze pola manewru, gdyż Komisja Europejska uznała, że wszystkie jurysdykcje powinny z niego obligatoryjnie skorzystać.

Choć przestawione rozważania jawią się jako pieśń przyszłości, już teraz warto pochylić się nad nimi, by podjąć próbę identyfikacji aktualnego kierunku rozwoju rynku funduszy inwestycyjnych. Projektowana dyrektywa obowiązywać będzie bowiem w terminie 18 miesięcy od daty wejścia w życie, a biorąc pod uwagę dotychczasowy czas trwania procesów legislacyjnych na poziomie unijnym należy spodziewać się, że wejdzie ona w życie najwcześniej w drugiej połowie 2028 r.

Jeżeli zaprezentowany temat budzi Państwa ciekawość, zachęcamy do śledzenia naszych publikacji na bieżąco, a także do kontaktu. Eksperci MSD trzymają rękę na pulsie, dzięki czemu żadne projektowane zmiany obowiązujących przepisów prawa nie umkną Państwa uwadze.

[1] https://finance.ec.europa.eu/publications/market-integration-package_en#documents