Mia\u0142a by\u0107 rewolucj\u0105 w sukcesji i bezpieczn\u0105 przystani\u0105 dla polskiego kapita\u0142u, a dla wielu sta\u0142a si\u0119 najpopularniejszym wehiku\u0142em optymalizacji podatkowej. Fundacja rodzinna zosta\u0142a wprowadzona do polskiego porz\u0105dku prawnego w maju 2023 roku, z za\u0142o\u017ceniem stworzenia stabilnego, wielopokoleniowego narz\u0119dzia kumulacji rodzinnego kapita\u0142u oraz ochrony firmy przed rozdrobnieniem w procesie sukcesji. Ustawodawca zaoferowa\u0142 unikalny model podatkowy oparty na neutralno\u015bci wnoszenia maj\u0105tku oraz odroczeniu opodatkowania CIT do momentu wyp\u0142aty \u015bwiadcze\u0144 beneficjentom. Przenoszenie i pomna\u017canie maj\u0105tku wewn\u0105trz fundacji rodzinnej mia\u0142o na celu wy\u0142\u0105cznie budowanie stabilnego fundamentu dla kolejnych pokole\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Opublikowany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii \u201eProjekt przegl\u0105du ustawy o fundacji rodzinnej\u201d pokazuje fakt, \u017ce ustawa ta stworzy\u0142a szerokie pole do wykorzystania nowej instytucji w spos\u00f3b nie do ko\u0144ca zgodny z oryginalnymi ideami le\u017c\u0105cymi u podstaw wprowadzonych przepis\u00f3w. Ministerstwo twierdzi, \u017ce cel jakim by\u0142a sukcesja rodzinna zosta\u0142 zdominowany przez cele podatkowe. Przegl\u0105d omawianej ustawy pokazuje, \u017ce fundatorzy nierzadko wnosz\u0105 do fundacji udzia\u0142y tylko po to, \u017ceby od razu up\u0142ynni\u0107 je bez p\u0142acenia 19-procentowego podatku dochodowego. Uzyskane \u015brodki zamiast chroni\u0107 firm\u0119 s\u0142u\u017c\u0105 bie\u017c\u0105cym celom operacyjnym.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wnym celem niniejszego artyku\u0142u jest przedstawienie i analiza zmian, jakie proponuje Ministerstwo w celu ukr\u00f3cenia obecnych praktyk. W dalszej cz\u0119\u015bci tego artyku\u0142u przyjrzymy si\u0119 dw\u00f3m kluczowym kierunkom proponowanych reform: uszczelnienie obecnego systemu i wdro\u017cenie nowego systemu opodatkowania fundacji.<\/p>\n\n\n\n
Obecny model opodatkowania fundacji rodzinnej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Aby zrozumie\u0107 stanowisko Ministerstwa Rozwoju i Technologii warto przyjrze\u0107 si\u0119 obecnemu modelowi opodatkowania fundacji rodzinnej, opartemu na zwolnieniu podmiotowym fundacji z podatku dochodowego od os\u00f3b prawnych (CIT). Oznacza to, \u017ce fundacja rodzinna nie p\u0142aci podatku na bie\u017c\u0105co, tak jak sp. z o.o. czy S. A. Kluczowymi filarami obecnego systemu opodatkowania fundacji rodzinnej s\u0105:<\/p>\n\n\n\n To w\u0142a\u015bnie po\u0142\u0105czenie braku podatku przy wprowadzaniu maj\u0105tku do fundacji i przy obracaniu nim (bezpodatkowa sprzeda\u017c aktyw\u00f3w), wykorzystywane przez fundacje na du\u017c\u0105 skal\u0119 bez wyra\u017anego celu sukcesyjnego, doprowadzi\u0142o Ministerstwo do podj\u0119cia krok\u00f3w id\u0105cych w stron\u0119 zmian w systemie jej opodatkowania.<\/p>\n\n\n\n Model uszczelniaj\u0105cy obecny stan prawny.<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u017beby wyeliminowa\u0107 obecnie wyst\u0119puj\u0105ce – w ocenie Ministerstwa – niedopatrzenia prawne daj\u0105ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 uchylania si\u0119 od p\u0142acenia podatk\u00f3w, Ministerstwo zg\u0142asza propozycje uszczelnienia systemu poprzez mechanizmy wi\u0105\u017c\u0105ce zwolnienia podatkowe z celem sukcesyjnym (mi\u0119dzypokoleniowym przekazaniem maj\u0105tku rodzinnego) oraz realizacj\u0105 d\u0142ugoterminowych za\u0142o\u017ce\u0144 inwestycyjnych. Ministerstwo przyjmuje, \u017ce odpowiednim dla oceny \u201ew\u0142a\u015bciwego\u201d poziomu opodatkowania fundacji rodzinnych jest poziom opodatkowania przychod\u00f3w z inwestycji kapita\u0142owych, jakie obowi\u0105zywa\u0142yby beneficjenta i fundatora fundacji rodzinnej, je\u015bli te dochody by\u0142yby opodatkowane bezpo\u015brednio przez te osoby, a nie przez tak\u0105 fundacj\u0119. Po\u017c\u0105danym w ocenie Ministerstwa stanem jest osi\u0105gni\u0119cie efektywnego poziomu opodatkowania na poziomie 19 procent, czyli w wysoko\u015bci podatku dla os\u00f3b fizycznych z przychod\u00f3w z kapita\u0142\u00f3w pieni\u0119\u017cnych. W tym celu Ministerstwo proponuje zaimplementowa\u0107 nast\u0119puj\u0105ce rozwi\u0105zania:<\/p>\n\n\n\n Efektem zmian, kt\u00f3rego spodziewa si\u0119 Ministerstwo jest ograniczenie wykorzystywania istniej\u0105cych ju\u017c fundacji rodzinnych jako narz\u0119dzia agresywnego unikania podatk\u00f3w. Pierwsz\u0105 propozycj\u0119 przepis\u00f3w uszczelniaj\u0105cych w tym zakresie zosta\u0142 ju\u017c przedstawiony w ustawie o zmianie ustawy o podatku dochodowym od os\u00f3b prawnych, kt\u00f3ra zosta\u0142a uchwalona 17 pa\u017adziernika 2025 roku, jednak jak wiadomo, 27 listopada tego samego roku Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej odm\u00f3wi\u0142 jej podpisania i zawnioskowa\u0142 o jej ponowne rozpatrzenie. <\/p>\n\n\n\n Nowy model opodatkowania fundacji rodzinnej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ministerstwo przewiduje te\u017c wprowadzenie zupe\u0142nie nowego modelu opodatkowania skierowanego wy\u0142\u0105cznie do nowych fundacji rodzinnych, z kt\u00f3rego istniej\u0105ce fundacje mog\u0142yby r\u00f3wnie\u017c dobrowolnie skorzysta\u0107. W uj\u0119ciu og\u00f3lnym, model ten identyfikuje trzy etapy opodatkowania:<\/p>\n\n\n\n W pierwszej kolejno\u015bci resort proponuje opodatkowanie aktyw\u00f3w w momencie wnoszenia ich do fundacji rodzinnej. Podstaw\u0119 opodatkowania stanowi\u0142aby wysoko\u015b\u0107 warto\u015bci rynkowej wnoszonego maj\u0105tku. Mechanizm ten mia\u0142by jednak zastosowanie tylko do niekt\u00f3rych rodzaj\u00f3w sk\u0142adnik\u00f3w mienia – takich, kt\u00f3re s\u0105 w stanie generowa\u0107 doch\u00f3d dla fundacji. Wy\u0142\u0105czeniu podlega\u0142yby przyk\u0142adowo: \u015brodki pieni\u0119\u017cne, aktywa wpisuj\u0105ce si\u0119 w sukcesyjny charakter fundacji (np. dzie\u0142a sztuki), czy mienie wniesione na poczet funduszu za\u0142o\u017cycielskiego.<\/p>\n\n\n\n Innym rozwi\u0105zaniem rozwa\u017canym przez Ministerstwo jest zr\u00f3\u017cnicowanie stawki podatkowej w zale\u017cno\u015bci od rodzaju wnoszonych aktyw\u00f3w. Podatek ten mia\u0142by charakter odroczony ekonomicznie dzi\u0119ki mo\u017cliwo\u015bci odliczenia go od bie\u017c\u0105cego zobowi\u0105zania w podatku CIT w kolejnych latach. Do zastanowienia pozostaje sprawa, czy charakter opodatkowania tej instytucji nie powinien zamieni\u0107 si\u0119 na przedmiotowy. Zdaniem autor\u00f3w, w nowym uj\u0119ciu preferencje podatkowe powinny dotyczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie \u015bci\u015ble okre\u015blonych kategorii przychod\u00f3w, powi\u0105zanych z d\u0142ugoterminowym celem akumulacji i ochrony maj\u0105tku, z jednoczesnym wy\u0142\u0105czeniem ze zwolnie\u0144 podatkowych przychod\u00f3w o charakterze bie\u017c\u0105cej dzia\u0142alno\u015bci operacyjnej oraz finansowej. Wed\u0142ug za\u0142o\u017ce\u0144 przedstawionych przez resort podatkiem CIT mia\u0142by zosta\u0107 obj\u0119ty ca\u0142y doch\u00f3d z dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej fundacji, w tym popularny najem. Zmiany mia\u0142yby te\u017c dotkn\u0105\u0107 zysk\u00f3w o charakterze typowo finansowym, na przyk\u0142ad pochodz\u0105cych z obligacji i innych instrument\u00f3w d\u0142u\u017cnych. Projekt zak\u0142ada ponadto opodatkowanie handlu pakietami akcji i udzia\u0142\u00f3w o charakterze portfelowym, kt\u00f3re nie daj\u0105 realnego wp\u0142ywu na zarz\u0105dzanie sp\u00f3\u0142kami. Jednak ustawodawca maj\u0105c na uwadze szczeg\u00f3lny charakter fundacji rodzinnej przewiduje wprowadzenie ograniczonego wyj\u0105tku dla dzia\u0142alno\u015bci inwestycyjnej o charakterze pasywnym, przy spe\u0142nieniu okre\u015blonych w ustawie warunk\u00f3w. Przyk\u0142adowo dla transakcji o charakterze strategicznym (nie portfelowych), czyli zbywanie pakiet\u00f3w udzia\u0142\u00f3w i akcji, kt\u00f3re daj\u0105 fundacji realny wp\u0142yw na zarz\u0105dzanie sp\u00f3\u0142kami, resort planuje systemowe zach\u0119ty dla przedsi\u0119biorc\u00f3w, oferuj\u0105c elastyczny system podatkowy. Ministerstwo proponuje podzia\u0142 dochodu ze zbycia takich aktyw\u00f3w na trzy komponenty. Pierwsza niewielka cz\u0119\u015b\u0107 w og\u00f3le nie podlega\u0142yby opodatkowaniu. Nast\u0119pna cz\u0119\u015b\u0107 dochod\u00f3w z takiej transakcji podlega\u0142aby natychmiastowemu opodatkowaniu CIT, co zapewni\u0142oby bie\u017c\u0105cy udzia\u0142 fiskalny pa\u0144stwu. Pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 zysk\u00f3w zosta\u0142aby obj\u0119ta odroczeniem podatkowym, pod warunkiem, \u017ce \u015brodki te zostan\u0105 w odpowiednim terminie przeznaczone na reinwestycje w kolejne projekty gospodarcze, realizuj\u0105c tym samym ustawowy cel ochrony i rozwoju maj\u0105tku rodzinnego.<\/p>\n\n\n\n Podobny mechanizm podzia\u0142u i limit\u00f3w ma obj\u0105\u0107 wyp\u0142aty dywidend oraz po\u017cyczki udzielane podmiotom powi\u0105zanym z fundacj\u0105. Co wa\u017cne, zbycie nieruchomo\u015bci po pi\u0119ciu latach od jej nabycia oraz handel dzie\u0142ami sztuki mog\u0105 zosta\u0107 ca\u0142kowicie wy\u0142\u0105czone z opodatkowania, je\u015bli nie stanowi\u0105 sta\u0142ego biznesu fundacji.<\/p>\n\n\n\n Prawdziwa rewolucja dotknie jednak system wyp\u0142aty \u015bwiadcze\u0144 na rzecz beneficjent\u00f3w. W momencie takiej wyp\u0142aty fundacja przestanie by\u0107 podatnikiem CIT, a stanie si\u0119 p\u0142atnikiem PIT. Stawka podatku dochodowego od os\u00f3b fizycznych ma by\u0107 uzale\u017cniona od rocznej warto\u015bci wyp\u0142at, a nie tak jak dotychczas od stopnia pokrewie\u0144stwa z fundatorem. Beneficjenci otrzymaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 pomniejszenia swojego PIT-u o cz\u0119\u015b\u0107 podatku CIT zap\u0142aconego wcze\u015bniej przez sam\u0105 fundacj\u0119, co ma na celu promowanie sukcesyjnego charakteru fundacji rodzinnej.<\/p>\n\n\n\n Podsumowanie i ryzyko zmian. <\/strong><\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c, zaprezentowany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii projekt przegl\u0105du ustawy pokazuje, \u017ce dotychczasowy liberalny model opodatkowania fundacji rodzinnej przejdzie do historii. Ustawodawca wprowadzaj\u0105c t\u0119 instytucj\u0119 chcia\u0142 stworzy\u0107 stabilne narz\u0119dzie s\u0142u\u017c\u0105ce do wielopokoleniowej sukcesji polskiego kapita\u0142u, jednak praktyka rynkowa polegaj\u0105ca na wykorzystaniu fundacji do szybkiego i wy\u0142\u0105czonego od podatku obrotu maj\u0105tkiem zmusi\u0142a rz\u0105d do zmian. Zar\u00f3wno propozycja uszczelnienia obecnego modelu jak i wprowadzenie zupe\u0142nie nowego modelu stawiaj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 tej instytucji pod znakiem zapytania. Cho\u0107 walka z agresywn\u0105 optymalizacj\u0105 podatkow\u0105 jest z perspektywy Pa\u0144stwa i jego bud\u017cetu zrozumia\u0142a, to jednak radykalne zmiany nie tak d\u0142ugo po wprowadzeniu tej instytucji mog\u0105 prowadzi\u0107 do utraty zaufania w\u015br\u00f3d przedsi\u0119biorc\u00f3w, w wyniku czego nast\u0105pi\u0107 mo\u017ce spadek popularno\u015bci fundacji rodzinnej. Zamiast elastycznego narz\u0119dzia maj\u0105cego na celu zabezpieczenie sukcesji i ochron\u0119 przed rozdrobnieniem, przedsi\u0119biorcy mog\u0105 otrzyma\u0107 skomplikowany i rygorystyczny system, w kt\u00f3rym praktycznie ka\u017cda inwestycja b\u0119dzie obarczona podatkiem. Ministerstwo Rozwoju i Technologii, \u017ceby zachowa\u0107 cel fundacji rodzinnej powinno wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 postulaty kierowane przez \u015brodowisko biznesowe w przeciwnym razie fundacje rodzinne b\u0119d\u0105 zak\u0142adane poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej co spowoduje odp\u0142yw kapita\u0142u z krajowej gospodarki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mia\u0142a by\u0107 rewolucj\u0105 w sukcesji i bezpieczn\u0105 przystani\u0105 dla polskiego kapita\u0142u, a dla wielu sta\u0142a si\u0119 najpopularniejszym wehiku\u0142em optymalizacji podatkowej. Fundacja rodzinna zosta\u0142a wprowadzona do polskiego porz\u0105dku prawnego w maju 2023 roku, z za\u0142o\u017ceniem stworzenia stabilnego, wielopokoleniowego narz\u0119dzia kumulacji rodzinnego kapita\u0142u oraz ochrony firmy przed rozdrobnieniem w procesie sukcesji. Ustawodawca zaoferowa\u0142 unikalny model podatkowy oparty …<\/p>\n\n
\n
\n