{"id":188,"date":"2021-09-24T12:10:00","date_gmt":"2021-09-24T10:10:00","guid":{"rendered":"https:\/\/test-manx.ovh\/mww\/?p=188"},"modified":"2024-01-02T12:10:43","modified_gmt":"2024-01-02T11:10:43","slug":"alternatywne-formy-wykupu-certyfikatow-inwestycyjnych-przeniesienie-aktywow-na-uczestnika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/msdlaw.pl\/pl\/blog\/alternatywne-formy-wykupu-certyfikatow-inwestycyjnych-przeniesienie-aktywow-na-uczestnika\/","title":{"rendered":"Alternatywne formy wykupu certyfikat\u00f3w inwestycyjnych \u2013 przeniesienie aktyw\u00f3w na\u00a0uczestnika"},"content":{"rendered":"\n

Zgodnie z ustaw\u0105 o funduszach inwestycyjnych i zarz\u0105dzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (\u201eUFI<\/strong>\u201d), fundusz <\/a>inwestycyjny zamkni\u0119ty mo\u017ce wykupywa\u0107 certyfikaty <\/a>inwestycyjne, kt\u00f3re wyemitowa\u0142, je\u017celi statut <\/a>funduszu tak stanowi, przy czym cena wykupu certyfikatu jest r\u00f3wna WAN funduszu przypadaj\u0105cej na certyfikat wed\u0142ug wyceny aktyw\u00f3w z dnia wykupu, a fundusz jest zobowi\u0105zany niezw\u0142ocznie dokona\u0107 wyp\u0142aty powy\u017cszej kwoty, w spos\u00f3b okre\u015blony w statucie (art. 139 UFI).<\/p>\n\n\n\n

Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce od lat najbardziej powszechn\u0105 form\u0105 wykupu certyfikat\u00f3w jest wyp\u0142ata przez fundusz na rzecz uczestnika \u015brodk\u00f3w pieni\u0119\u017cnych. Niemniej coraz cz\u0119\u015bciej zar\u00f3wno TFI, jak i sami uczestnicy zainteresowani s\u0105 innymi formami wyj\u015bcia z inwestycji w fundusz. Cho\u0107 takie rozwi\u0105zania z powodzeniem funkcjonuj\u0105 w praktyce funduszy zagranicznych, jak chocia\u017cby luksemburskich, na gruncie UFI mo\u017cliwo\u015b\u0107 ich stosowania budzi w\u0105tpliwo\u015bci. Maj\u0105c na uwadze powy\u017csze, na przestrzeni kolejnych miesi\u0119cy om\u00f3wimy przyk\u0142adowe konstrukcje prawne, kt\u00f3re mog\u0142yby by\u0107 alternatyw\u0105 dla realizacji wykupu w \u015brodkach pieni\u0119\u017cnych, i ocenimy ich dopuszczalno\u015b\u0107 na gruncie przepis\u00f3w oraz praktyki rynkowej.<\/p>\n\n\n\n

W pierwszej kolejno\u015bci przyjrzymy si\u0119 mo\u017cliwo\u015bci zako\u0144czenia inwestycji w fundusz poprzez przeniesienie na uczestnika konkretnych aktyw\u00f3w z portfela funduszu, co umo\u017cliwia instytucja prawa cywilnego \u015bwiadczenia w miejsce wykonania, czyli tzw. \u2018datio in solutum<\/em>\u2019. Takie rozwi\u0105zanie uczestnicy cz\u0119sto postrzegaj\u0105 jako korzystniejsz\u0105 dla nich form\u0119 wykupu, w szczeg\u00f3lno\u015bci w przypadku tzw. funduszy dedykowanych. Czy w \u015bwietle obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w prawa takie rozwi\u0105zanie jest jednak mo\u017cliwe?<\/p>\n\n\n\n

Istota datio in solutum<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Instytucja cywilnoprawna \u015bwiadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum<\/em>) polega na tym, \u017ce w celu zwolnienia si\u0119 od zobowi\u0105zania d\u0142u\u017cnik (fundusz), za zgod\u0105 wierzyciela (uczestnika), spe\u0142nia \u015bwiadczenie inne ni\u017c wynikaj\u0105ce z pierwotnego stosunku prawnego, kt\u00f3ry ich \u0142\u0105czy. Zwolnienie si\u0119 ze zobowi\u0105zania pierwotnego wymaga spe\u0142nienia si\u0119 dw\u00f3ch element\u00f3w, to jest zawarcia umowy o \u015bwiadczenie w miejsce wykonania oraz spe\u0142nienia na rzecz wierzyciela nowego \u015bwiadczenia. Jest to wi\u0119c uregulowana w kodeksie cywilnym (\u201eKC<\/strong>\u201d) instytucja prawna s\u0142u\u017c\u0105ca zast\u0119pczemu wykonaniu zobowi\u0105zania za obop\u00f3ln\u0105 zgod\u0105 zainteresowanych stron, kt\u00f3ra podlega przy tym og\u00f3lnej regule tzw. swobody zawierania um\u00f3w, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 strony mog\u0105 u\u0142o\u017cy\u0107 stosunek prawny wed\u0142ug swego uznania, byleby jego tre\u015b\u0107 lub cel nie sprzeciwia\u0142y si\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015bci (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego.<\/p>\n\n\n\n

Przepisy KC nie zawieraj\u0105 \u017cadnych ogranicze\u0144 w zakresie dopuszczalno\u015bci stosowania konstrukcji datio in solutum<\/em> w zwi\u0105zku z czym nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce niedopuszczalno\u015b\u0107 skorzystania z tej instytucji sprowadza si\u0119 do sytuacji, w kt\u00f3rej by\u0142oby to sprzeczne z og\u00f3lnymi przes\u0142ankami wa\u017cno\u015bci czynno\u015bci prawnych okre\u015blonymi w art. 58 KC lub kiedy wyra\u017any przepis prawa wyklucza\u0142by jej zastosowanie. Czy jednak art. 139 UFI jest tym przepisem prawa, kt\u00f3ry wyklucza\u0142by zastosowanie przedmiotowej konstrukcji prawnej przy wykupie certyfikat\u00f3w inwestycyjnych?<\/p>\n\n\n\n

Forma wykupu certyfikat\u00f3w w \u015bwietle art. 139 UFI<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mimo i\u017c pozornie wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce art. 139 UFI, m\u00f3wi\u0105c o \u201ewykupywaniu certyfikat\u00f3w\u201d, \u201ewyp\u0142acie kwoty\u201d czy \u201ecenie wykupu\u201d, jest przepisem nakazuj\u0105cym funduszowi spe\u0142nienie \u015bwiadczenia wy\u0142\u0105cznie w formie wyp\u0142aty uczestnikowi \u015brodk\u00f3w pieni\u0119\u017cnych odpowiadaj\u0105cych cenie wykupu, w naszej ocenie wniosek taki nale\u017cy uzna\u0107 za niew\u0142a\u015bciwy.<\/p>\n\n\n\n

W pierwszej kolejno\u015bci nale\u017cy bowiem wskaza\u0107, \u017ce ustawodawca w innych miejscach UFI zdecydowa\u0142 si\u0119, m\u00f3wi\u0105c o wp\u0142atach i wyp\u0142atach, odwo\u0142a\u0107 wprost do konieczno\u015bci dokonywania ich w \u2018\u015brodkach pieni\u0119\u017cnych\u2019 czy w \u2018formie pieni\u0119\u017cnej\u2019, co w art. 139 nie zosta\u0142o przewidziane \u2013 precyzuj\u0105c, UFI pos\u0142uguje si\u0119 takim dookre\u015bleniem siedmiokrotnie, m.in. przy wp\u0142atach do funduszu, wyp\u0142acie uczestnikom nadwy\u017cki po po\u0142\u0105czeniu funduszy czy przy wyp\u0142acie uczestnikom kwoty pozostaj\u0105cej po likwidacji funduszu. Maj\u0105c na uwadze powy\u017csze oraz zasad\u0119 racjonalnego ustawodawcy, w naszej ocenie nale\u017cy uzna\u0107, i\u017c skoro w art. 139 UFI ustawodawca nie zdecydowa\u0142 si\u0119 na dookre\u015blenie formy \u2018wyp\u0142aty\u2019 kwoty odpowiadaj\u0105cej cenie wykupu certyfikat\u00f3w, ograniczaj\u0105c j\u0105 do wyp\u0142aty w \u015brodkach pieni\u0119\u017cnych, dozwolona jest tak\u017ce inna forma wyp\u0142aty \u015bwiadczenia (realizacji zobowi\u0105zania), w tym forma taka jak datio in solutum<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Niezale\u017cnie jednak od powy\u017cszego, nawet je\u017celi by przyj\u0105\u0107 odmienn\u0105 interpretacj\u0119 art. 139 UFI i uzna\u0107, \u017ce przepis ten dopuszcza jedynie wyp\u0142at\u0119 kwoty wykupu na rzecz uczestnika w formie pieni\u0119\u017cnej, w naszej ocenie r\u00f3wnie\u017c nie oznacza to, \u017ce substytucyjne wykonanie tego zobowi\u0105zania przez fundusz jest niedopuszczalne.<\/p>\n\n\n\n

W kontek\u015bcie powy\u017cszego nale\u017cy w ca\u0142o\u015bci przychyli\u0107 si\u0119 do stanowiska M. Rodzynkiewicza, wyra\u017conego w krytycznej glosie[1]<\/sup><\/a> do postanowienia S\u0105du Najwy\u017cszego z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt I CSK 323\/17, dotycz\u0105cego analogicznego problemu powsta\u0142ego na gruncie art. 249 ust. 1 UFI (tj. przy wyp\u0142acie uczestnikom \u015brodk\u00f3w w ramach post\u0119powania likwidacyjnego), w kt\u00f3rym bardzo trafnie zosta\u0142o wskazane, \u017ce \u201eZ faktu, \u017ce dana instytucja prawna przewiduje pieni\u0119\u017cn\u0105 form\u0119 \u015bwiadczenia, nie wynika jeszcze, \u017ce nie jest dopuszczalne wykonanie substytucyjne w formie niepieni\u0119\u017cnej. Dopiero bowiem gdy zachodz\u0105 dalsze ograniczenia prawne, (…), m\u00f3wi\u0107 mo\u017cna o niemo\u017cno\u015bci wa\u017cnego zawarcia pactum de in solutum dando. Stanowisko odmienne w praktyce oznacza\u0142oby ca\u0142kowit\u0105 negacj\u0119 instytucji z art. 453 k.c. Na przyk\u0142ad twierdzi\u0107 by w\u00f3wczas nale\u017ca\u0142o, \u017ce skoro do essentialia negotii umowy sprzeda\u017cy nale\u017cy zap\u0142acenie ceny (\u015bwiadczenie pieni\u0119\u017cne) w zamian za przeniesienie na kupuj\u0105cego w\u0142asno\u015bci rzeczy (art. 535 k.c.), to nie mo\u017cna umowy sprzeda\u017cy zast\u0119pczo wykona\u0107 poprzez \u015bwiadczenie niepieni\u0119\u017cne w miejsce \u015bwiadczenia ceny, bo w\u00f3wczas mieliby\u015bmy do czynienia nie ze sprzeda\u017c\u0105, ale zamian\u0105 (art. 603 k.c.). Jest to jednak wniosek jawnie absurdalny i pomijaj\u0105cy sam\u0105 istot\u0119 instytucji prawnej z art. 453 k.c., kt\u00f3ra s\u0142u\u017cy w\u0142a\u015bnie temu, aby za zgod\u0105 stron, je\u017celi nie sprzeciwia si\u0119 to prawu ani zasadom wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego (art. 58 i art. 3531<\/sup> k.c.), dokona\u0107 substytucyjnego rozliczenia pierwotnego zobowi\u0105zania w innej formie.\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Podsumowuj\u0105c powy\u017csze, w naszej ocenie:<\/p>\n\n\n\n