BLOG
Implementacja Dyrektywy AIFMD II – omówienie projektu nowelizacji ustawy o funduszach inwestycyjnych
Zachęcamy do zapoznania się z naszym artykułem, w którym omawiamy najistotniejsze założenia najnowszego projektu nowelizacji ustawy o funduszach inwestycyjnych, mającego na celu implementację dyrektywy AIFMD II. Warto przygotować się na nadchodzące na rynku funduszy inwestycyjnych zmiany już teraz.
W dniu 5 stycznia 2026 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano nowy projekt ustawy o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi oraz niektórych innych ustaw
(dalej: „Projekt Ustawy”)[1]. Projekt Ustawy ma na celu wdrożenie do polskiego porządku prawnego Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/927 z dnia 13 marca 2024 r. zmieniającej dyrektywę 2011/61/UE i 2009/65/WE w zakresie ustaleń dotyczących przekazywania, zarządzania ryzykiem utraty płynności, sprawozdawczości nadzorczej, świadczenia usług depozytariusza i usług powierniczych oraz udzielania pożyczek przez alternatywne fundusze inwestycyjne (Dz. Urz. UE L 2024/927 z 26.03.2024)
(dalej: „Dyrektywa AIFMD II”).
Jak podano w uzasadnieniu do Projektu Ustawy, Dyrektywa AIFMD II wprowadza istotne zmiany w regulacjach dotyczących zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (dalej: „AFI”) oraz przedsiębiorstwami zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (dalej: „UCITS”). Nowe przepisy mają na celu zwiększenie ochrony inwestorów oraz poprawę stabilności finansowej na europejskich rynkach kapitałowych.
Najistotniejsze założenia Projektu Ustawy obejmują:
– dodanie dwóch nowych typów funduszu pożyczkowego, tj. funduszu pożyczkowego typu otwartego i typu zamkniętego;
– wprowadzenie jednolitych zasad udzielania pożyczek przez AFI np. w zakresie umożliwienia AFI udzielania pożyczek w stopniu przewyższającym 50% wartości aktywów funduszu;
– poszerzenie dopuszczalnego zakresu działalności towarzystw funduszy inwestycyjnych (dalej: „TFI”) o pełnienie funkcji administratora wskaźnika referencyjnego oraz działalność w zakresie obsługi kredytów;
– wprowadzenie jednolitych zasad zarządzania płynnością funduszy inwestycyjnych i alternatywnych spółek inwestycyjnych (dalej: „ASI”) o charakterze otwartym, poprzez zobowiązanie TFI oraz zarządzających ASI do wyboru dla każdego z takich podmiotów, co najmniej dwóch z siedmiu określonych Projektem ustawy narzędzi zarządzania płynnością;
– wprowadzenie wymogów co do nazwy funduszu inwestycyjnego oraz ASI tak, aby była ona rzetelna, jasna i niewprowadzająca w błąd;
– zniesienie obowiązku przedstawiania we wniosku o wydanie zezwolenia na utworzenie funduszu inwestycyjnego informacji zawierającej dane osobowe osób wyznaczonych przez depozytariusza do wykonywania obowiązków określonych w umowie o pełnienie funkcji depozytariusza;
– wyłączenie przepisów dotyczących outsourcingu w przypadku, gdy depozytariusz przekazał wykonywanie swoich funkcji centralnemu depozytowi papierów wartościowych pełniącemu rolę depozytu macierzystego emitenta, w tym zobowiązania depozytariusza do bieżącego nadzorowania wykonywania przez ten podmiot powierzonych mu czynności i dokonywania okresowych kontroli ich wykonywania.
FUNDUSZ POŻYCZKOWY
Najszerzej komentowana na krajowym rynku usług zmiana dotyczy wprowadzenia możliwości utworzenia przez TFI funduszu specjalizującego się w udzielaniu pożyczek. W projekcie dokonano rozróżnienia na fundusze pożyczkowe typu otwartego i zamkniętego. Zgodnie z przyjętymi założeniami, fundusz pożyczkowy typu zamkniętego tworzony będzie na czas określony, przy braku możliwości wykupu certyfikatów inwestycyjnych. Natomiast fundusz pożyczkowy typu otwartego będzie mógł być utworzony zarówno na czas określony, jak i nieokreślony, a przesłanki, tryb i warunki wykupu certyfikatów inwestycyjnych zostaną określone w statucie funduszu pożyczkowego. Fundusz pożyczkowy typu otwartego będzie jednocześnie alternatywnym funduszem inwestycyjnym typu otwartego.
Fundusz pożyczkowy może zostać utworzony w przypadku, gdy będzie lokował co najmniej 50 % wartości aktywów netto w pożyczki pieniężne lub w przypadku, gdy jego strategia inwestycyjna polegać będzie głównie na udzielaniu takich pożyczek. Przysługiwać mu będzie uprawnienie do dokonywania lokat, których przedmiotem są wyłącznie aktywa określone przez ustawodawcę w zamkniętym katalogu lokat oraz do udzielania poręczeń lub gwarancji do wysokości nieprzekraczającej 20 % wartości aktywów netto funduszu na dzień udzielenia poręczenia lub gwarancji;
Ponadto, fundusz pożyczkowy typu zamkniętego nie będzie uprawniony do wykupywania certyfikatów inwestycyjnych, które wyemitował oraz zobowiązany będzie do dokonywania wyceny aktywów funduszu i ustalania wartości aktywów netto oraz wartości aktywów netto przypadającej na certyfikat inwestycyjny z częstotliwością określoną w statucie, nie rzadziej jednak niż raz na 12 miesięcy oraz na 7 dni przed rozpoczęciem przyjmowania zapisów na certyfikaty kolejnej emisji.
DEPOZYTARIUSZ
W odniesieniu do instytucji depozytariusza warto dodać, że na gruncie Dyrektywy AIFMD II państwom członkowskim przyznano możliwość zezwolenia swoim właściwym organom na wyznaczenie depozytariusza mającego siedzibę w innym państwie należącym do UE, jednak dopiero po spełnieniu łącznie dwóch przesłanek określonych nowymi przepisami prawa. Pierwszą z nich jest wykazanie przez TFI we wniosku o zezwolenie na wyznaczenie zagranicznego depozytariusza braku podmiotów świadczących usługi depozytowe w rodzimym państwie członkowskim AFI, które byłyby w stanie skutecznie zaspokoić potrzeby funduszu przy uwzględnieniu jego strategii inwestycyjnej. Drugą przesłanką jest wysokość łącznej kwoty aktywów na krajowym rynku depozytariuszy w rodzimym państwie AFI powierzonych depozytariuszom – nie powinna ona przekraczać 50 mld euro lub równowartości tej kwoty w innej walucie.
O opcji wyznaczenia depozytariusza z innego państwa unijnego na mocy Dyrektywy AIFMD II pisaliśmy niedawno w artykule opublikowanym na naszym blogu, do lektury którego serdecznie zapraszamy[2]. W przedstawionym Projekcie Ustawy potwierdzono, że polski prawodawca nie przewiduje możliwości skorzystania z opcji dopuszczenia depozytariusza z innego państwa UE. Jako uzasadnienie podjętej decyzji wskazano znaczne przekroczenie wartości aktywów przechowywanych przez depozytariuszy na polskim rynku w porównaniu do wartości wyznaczonej przez unijny organ. W konsekwencji polskie AFI nie będą mogły wnioskować do KNF o zgodę na wyznaczenie zagranicznego podmiotu jako depozytariusza.
Co istotne, w Projekcie Ustawy nie przewidziano wyłączenia możliwości pełnienia funkcji depozytariusza na rzecz unijnego AFI przez krajowe podmioty. W tym kontekście w Projekcie Ustawy uwzględniono postanowienie, w świetle którego w przypadku, gdy organami nadzoru właściwymi dla AFI lub towarzystwa są organy inne niż właściwe dla depozytariusza, organy właściwe dla depozytariusza bezzwłocznie udostępniają organom właściwym dla AFI lub towarzystwa wszystkie informacje istotne przy wykonywaniu uprawnień nadzorczych tych organów
Przepisy Dyrektywy AIFMD II podlegają implementacji do krajowych porządków prawnych poszczególnych państw członkowskich UE w terminie 24 miesięcy od daty jej wejścia w życie, tj. do 16 kwietnia 2026 r. Planowane wykonanie przepisów krajowych nastąpi z dniem 16 kwietnia 2026 r., z wyjątkiem części przepisów wymagających dostosowań organizacyjnych, które wejdą w życie odpowiednio po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia i przepisów dotyczących nowych obowiązków sprawozdawczych i nadzorczych, które wejdą w życie z dniem 16 kwietnia 2027 r.
Jeśli poruszony temat nowelizacji przepisów regulujących funkcjonowanie rynku funduszy inwestycyjnych nadal budzi Państwa ciekawość, to zapraszamy do kontaktu. Eksperci MSD z przyjemnością odpowiedzą na wszelkie pytania dotyczące jej prawnych aspektów.
[1] https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12405803/katalog/13178870#13178870
[2] https://msdlaw.pl/pl/blog/paszport-czy-wiza-opcja-wyznaczenia-depozytariusza-z-innego-panstwa-ue-na-mocy-dyrektywy-aifmd-ii/