Znamy szczegóły projektu ustawy o KFI.Czy nowy typ funduszu inwestycyjnego ma szansę zawojować polski rynek?

Na początku bieżącego roku informowaliśmy Państwa o tym, że w rządowym wykazie prac legislacyjnych pojawił się nowy projekt ustawy przewidujący przeprowadzenie szeregu istotnych zmian na polskim rynku funduszy inwestycyjnych[1]. Zapowiadana reforma zakłada m.in. rozszerzenie katalogu produktów inwestycyjnych o nowy wehikuł inwestycyjny, jakim jest Kwalifikowany Fundusz Inwestycyjny (dalej: „KFI”).

Dla przypomnienia, KFI będzie czwartym, obok Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego (dalej: „FIZ”), Specjalistycznego Otwartego Funduszu Inwestycyjnego oraz Alternatywnej Spółki Inwestycyjnej (dalej: „ASI”), alternatywnym funduszem inwestycyjnym funkcjonującym w polskim porządku prawnym. Według zamysłu ustawodawcy, KFI stanowić ma swoistego rodzaju hybrydę łączącą cechy zarówno ASI, jak i FIZ. Stworzenie tak wyspecjalizowanej struktury ma na celu rozwiązanie jednego z głównych problemów krajowych funduszy typu private equity i venture capital (dalej: „VC/PE”), jakim jest brak dedykowanych ram prawnych, a co za tym idzie, odpowiedniej konstrukcji prawnej umożliwiającej alokację kapitału na rynku niepublicznym. KFI ma w tym kontekście otworzyć furtkę do inwestowania w spółki niepubliczne, start-upy, innowacyjne przedsięwzięcia oraz w instrumenty takie jak obligacje zamienne czy inne instrumenty hybrydowe.

Na szczegółowy projekt dotyczący nowego funduszu inwestycyjnego przyszło nam czekać ponad kwartał, albowiem dopiero pod koniec kwietnia 2026 r. na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt ustawy o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi oraz niektórych innych ustaw (dalej: „Projekt Ustawy”)[2]. Ze względu na liczne mechanizmy charakterystyczne dla KFI, o większości których pisaliśmy w naszym ostatnim artykule[3], w niniejszym materiale przyjrzymy się bliżej hybrydowemu funduszowi z punktu widzenia zarządzających, dla których będzie on nowym produktem inwestycyjnym.

KFI JAKO NOWY PRODUKT INWESTYCYJNY DLA ZARZĄDZAJĄCYCH

Krajowy ustawodawca zapowiada, że polski KFI ma być wzorowany na sprawdzonych rozwiązaniach znanych z innych jurysdykcji unijnych. Zabieg ten ma przykuć uwagę potencjalnych inwestorów. Biorąc jednak pod uwagę zagraniczną praktykę rynkową, w której mechanizmy tworzenia i funkcjonowania wehikułów inwestycyjnych wspierających rozwój VC/PE są nieskomplikowane (m.in. dzięki przyjaznemu i prostemu otoczeniu regulacyjnemu ingerującemu w rynek finansowy tylko w niezbędnym zakresie), nie sposób nie zauważyć, że Projekt Ustawy dotyczący wprowadzenia polskiego odpowiednika tego typu funduszy jest dość kazuistyczny i rozbudowany, a wiele proponowanych zapisów stanowi de facto opis utrwalonych praktyk rynkowych. Abstrahując od powyższego, wprowadzenie nowego typu alternatywnego funduszu inwestycyjnego stworzy jednak nowe perspektywy dla zarządzających funduszami, którzy zyskają możliwość rozszerzenia katalogu oferowanych produktów inwestycyjnych.

Jak wynika z Projektu Ustawy, KFI będzie mógł być zarządzany zarówno przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych (dalej: „TFI”) jak i przez zarządzającego alternatywną spółką inwestycyjną (dalej: „ZASI”), o ile będzie to zewnętrznie zarządzający ZASI. Co istotne, zarządzającym będzie mógł zostać zarówno ZASI prowadzący działalność na podstawie zezwolenia KNF, jak i ZASI prowadzący działalność na podstawie wpisu do rejestru prowadzonego przez KNF.

ZARZĄDZAJĄCY KFI – NA CO MUSI BYĆ PRZYGOTOWANY?

Zarządzający będzie zobowiązany do pełnego zaangażowania, przez które należy rozumieć brak możliwości prowadzenia działalności niezwiązanej z zarządzaniem funduszem w stopniu, który mógłby wpłynąć negatywnie na jego dostępność i efektywność. W konsekwencji liczba KFI, którymi będzie mógł jednocześnie zarządzać jeden zarządzający, będzie ograniczona, w zależności od tego, czy jest to ZASI rejestrowy, ZASI licencjonowany czy TFI, przy dopuszczeniu delegowania zgodnego z dyrektywą AIFMD. I tak, zgodnie z Projektem Ustawy:

TFI będzie mogło zarządzać więcej niż jednym KFI;
zewnętrznie zarządzający ASI będzie mógł zarządzać więcej niż jednym KFI w przypadku, gdy prowadzi działalność na podstawie zezwolenia;
zarządzający prowadzący działalność na podstawie wpisu do rejestru zarządzających ASI będzie mógł zarządzać wyłącznie jedynym KFI.

Ponadto, zarówno ZASI, jak i TFI będą zobowiązani do zapewnienia wyodrębnionych organizacyjnie pracowników odpowiedzialnych za czynności zarządzania jednym KFI do zakończenia aktywnego okresu inwestycyjnego tego funduszu. Ma to zapewnić pełną koncentrację zespołu na procesie inwestycyjnym. Dopiero po zakończeniu tego okresu wymagania staną się bardziej elastyczne dla ZASI licencjonowanych, jak i TFI. Jeden zespół będzie mógł wówczas przejąć zarządzanie maksymalnie czterema KFI, ale tylko pod warunkiem, że okres inwestycyjny każdego z nich już minął. Jedynym wyjątkiem będzie sytuacja, w której w portfelu jednego z tych KFI pozostaje więcej niż połowa spółek kupionych w okresie inwestycyjnym – wtedy w całej „grupie” będzie mógł być tylko jeden taki fundusz. W praktyce oznacza to system, który najpierw wymaga pełnej specjalizacji zespołu, a później pozwala na bardziej efektywne wykorzystanie zasobów w sytuacji, gdy intensywność zarządzania jest już mniejsza.

Dodatkowo, zarówno zarządzający, jak i kluczowy personel zarządzający będą zobowiązani do zaangażowania kapitałowego w wysokości od 1 % do 20 % kapitału deklarowanego. Dokładana wysokość poziomu zaangażowania w KFI będzie zależeć od następujących czynników:

typu strategii inwestycyjnej realizowanej przez dany fundusz;
wielkości funduszu

– przy czym wypłata dodatkowego wynagrodzenia zarządzającego (wynagrodzenie od zysku) będzie możliwa dopiero po zwrocie inwestorom pełnej wartości zainwestowanego kapitału oraz osiągnięciu określonej minimalnej stopy zwrotu.

Podkreślenia wymaga, że Projekt Ustawy w odniesieniu do zarządzających nie zwiększa zakresu ich obowiązków wynikających z Ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi ani dyrektywy AIFMD, lecz pozwala na prowadzenie działalności inwestycyjnej w ramach już istniejącego reżimu regulacyjnego. Działalność zarządzających KFI będzie podlegała nadzorowi KNF. Fakt zarządzania KFI nie będzie różnicował zakresu nadzoru – będzie on zależał od typu zarządzającego, tj. od tego, czy jest to TFI, ZASI działający na podstawie zezwolenia, czy też ZASI rejestrowy.

„DUŻE” KFI

W odniesieniu do podmiotów uprawnionych do zarządzania kwalifikowanym funduszem inwestycyjnym warto wspomnieć o jeszcze innej istotnej kwestii. Planowane jest wprowadzenie podtypu KFI określanego jako tzw. „duże KFI” mającego spełniać bardziej restrykcyjne wymogi, takie jak:

minimalna wartość kapitału deklarowanego w wysokości 50 mln euro;
zarządzanie wyłącznie przez licencjonowanego zarządzającego ASI lub TFI;
brak wymogu posiadania przez fundusz co najmniej 3 inwestorów.

PRZEKSZTAŁCENIE ASI W KFI

Innym ciekawym zagadnieniem dotyczącym nowego typu funduszu jest dopuszczalność oraz ewentualne warunki i tryb przekształcenia istniejącej ASI w KFI. W tym kontekście należy wskazać, że Projekt Ustawy nie zawiera przepisów regulujących przekształcenie alternatywnych spółek inwestycyjnych w fundusze typu KFI. Przez sformułowanie przekształcenie funduszu należy rozumieć w tym przypadku uzyskanie wpisu do rejestru funduszy inwestycyjnych dla KFI przez istniejącą alternatywną spółkę inwestycyjną. Z racji tego, że projektowana regulacja nie odnosi się wprost do powyższego zagadnienia należy przyjąć, że brak będzie możliwości przekształcenia ASI w KFI.

NOWY TYP FUNDUSZU, NOWA SZANSA?

Struktura i rozwiązania prawne dedykowane KFI mają na celu stworzenie elastyczniejszej, sprawniejszej i bardziej przewidywalnej konstrukcji prawnej odpowiadającej standardom rynku private equity i venture capital, wzorowanej na mechanizmach znanych z wiodących międzynarodowych jurysdykcji, takich jak chociażby Luksemburg czy Irlandia.

Biorąc powyższe pod uwagę, nie sposób przy tym nie zadać sobie pytania, czy wprowadzenie nowego typu funduszu inwestycyjnego faktycznie spowoduje zatrzymanie lokowania struktur inwestycyjnych poza terytorium RP. Czy KFI spełni wymagania zagranicznych inwestorów i zachęci zarządzających do rozszerzenia katalogu produktów inwestycyjnych? Już teraz można dokonać wstępnej oceny, że tworzenie tego typu wehikułu inwestycyjnego wymaga pozostawienia odpowiednio szerokiego pola manewru uczestnikom rynku i odejścia od nadmiernej regulacji prawnej. W obliczu analizy treści Projektu Ustawy można pokusić się o stwierdzenie, że spełnienie powyższych wymogów będzie stanowić podstawowe wyzwanie stojące przed polskim ustawodawcą, od którego uzależniony będzie sukces inicjatywy.

Projekt Ustawy jest obecnie na etapie konsultacji społecznych, a planowany termin jego przyjęcia przez Radę Ministrów to IV kwartał 2026 r.

Jeśli chcą Państwo wiedzieć więcej na temat nowego typu funduszu inwestycyjnego, który już niedługo będzie mógł być oferowany na krajowym rynku, to zapraszamy do kontaktu. Eksperci MSD z przyjemnością odpowiedzą na wszelkie pytania dotyczące prawnych aspektów KFI.

[1] https://msdlaw.pl/pl/blog/nowy-roknowy-wehikul-inwestycyjny-i-nowa-formula-etf-oww-polsce/

[2] https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12409406

[3] https://msdlaw.pl/pl/blog/nowy-roknowy-wehikul-inwestycyjny-i-nowa-formula-etf-oww-polsce/